Wanneer is een bepaald middel een drug?
Op die vraag bestaan verschillende antwoorden. Soms wordt uitgegaan van de werking van het middel, soms wordt gekeken naar wat er in de wet staat over het middel.
Surf ook naar VAD (vereniging voor alcohol en andere drugproblemen)
Schematisch Overzicht
WERKING
Wanneer er wordt gekeken naar de werking, dan is een middel een drug wanneer het de hersenen prikkelt en er daardoor geestelijke en/of lichamelijke effecten optreden. De effecten kunnen stimulerend zijn, verdovend of bewustzijnsveranderend.
Stimulerend:
De hartslag gaat versnellen en de bloedtoevoer naar de hersenen wordt groter. Bij deze middelen krijgt de gebruiker het gevoel meer energie te hebben en alerter te zijn. Voorbeelden van stimulerende middelen zijn cocaïne, amfetamine (‘speed’) maar ook tabak en koffie.
Verdovend:
De hartslag gaat dalen en de bloedtoevoer naar de hersenen vermindert. Hierbij komt de gebruiker in een slaperige roes. Door de kalmerende en ontspannende werking worden de scherpe kanten van het leven afgeslepen. Voorbeelden van verdovende middelen zijn heroïne en andere opiaten, maar ook alcohol en slaapmiddelen.
Bewustzijnsveranderend:
De gebruiker van deze middelen gaat de wereld (heel) anders zien en beleven. Voorbeelden van bewustzijnsveranderende middelen zijn LSD, hasj, weed, paddo’s en andere tripmiddelen.
DE WET
Wanneer wordt uitgegaan van de werking van middelen, dan zijn alcohol, koffie en tabak ook drugs. Volgens de wet is dat niet zo.
Wat is strafbaar en wat niet?
Blijven verboden:
- Het bezit van een hoeveelheid cannabis die niet bestemd is voor persoonlijk gebruik.,
- Het bezit van harddrugs
- De verkoop van alle illegale drugs, inclusief cannabis.
Wat is er veranderd aan de drugwetgeving?
Alhoewel cannabis niet wordt gelegaliseerd, zal de politie in principe geen proces verbaal meer opstellen wanneer een volwassenen (personen ouder dan 18 jaar) met een bepaalde hoeveelheid cannabis voor eigen gebruik wordt aangetroffen. Zij zullen dus ook niet meer worden vervolgd. Er zijn evenwel twee uitzonderingen:
- Aanwijzingen van problematisch gebruik (= een gebruikspatroon niet langer onder controle heeft)
- Openbare overlast en gebruik in aanwezigheid van minderjarigen
Het onderscheid naar werking is niet altijd scherp te maken.
Sommige middelen hebben een ‘gemengd’ effect. XTC is bijvoorbeeld oppeppend, maar verandert ook de waarneming en hasj en weed kunnen - afhankelijk van de dosis en de situatie - behalve bewustzijnsveranderend ook versuffend werken.
VERSCHIL TUSSEN SOFT EN HARDDRUGS
Hiervoor bestaan verschillende indelingen. Soft drugs wordt soms gebruikt voor drugs die enkel geestelijk verslavend zijn en harddrugs voor drugs die ook lichamelijk verslavend zijn. We vinden de bewoordingen softdrugs en harddrugs ook terug in de Nederlandse wetgeving waar softdrugs staan voor de cannabisproducten en harddrugs voor alle andere illegale drugs.
Deze indeling is evenwel te categoriek. Waar moeten we bijvoorbeeld lijm, alcohol,... plaatsen? Bovendien moeten we ook steeds de intensiteit van het gebruik in acht nemen, evenals de persoonlijkheidsstructuur van de gebruiker zelf, als zijn omgeving.
Het lijkt ons daarom beter te spreken over soft en hard gebruik naargelang de gebruiker al dan niet problemen kent met zijn middelengebruik. Soft drugs kan immers hard gebruikt worden.
WAT IS VERSLAVING?
Wanneer het gaat over drugsverslaving, moet er een onderscheid gemaakt worden tussen lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid.
Er is sprake van lichamelijke afhankelijkheid als het lichaam van de gebruiker protesteert wanneer hij of zij stopt met het gebruik van de drug. Er treden dan ontwenningsverschijnselen op. Een ander lichamelijk verschijnsel is tolerantie. Dit betekent dat iemand steeds meer van het middel nodig heeft om hetzelfde effect te voelen. Tolerantie en lichamelijke afhankelijkheid worden veroorzaakt door de drug. Er zijn drugs die beide verschijnselen met zich meebrengen, maar er zijn ook drugs waarbij geen van beide optreedt.
Geestelijke afhankelijkheid houdt in dat de gebruiker het idee heeft niet goed te kunnen functioneren zonder de drug. Of geestelijke afhankelijkheid optreedt, ligt meer aan de gebruiker dan aan het middel
FASEN VAN VERSLAVING
De kennismaking en experimenteerfase. Deze fase vind meestal plaats op een zeer jeugdige leeftijd: een eerste slokje alcohol, een eerste sigaret,… Is deze eerste fase doorlopen dan kunnen er twee dingen gebeuren: men stopt het gebruik of men gaat door. In het tweede geval komt men terecht in de volgende fase.
De fase van regelmatig gebruik. Het gebruik blijft beperkt en levert op zich weinig problemen op. vb een sociale drinker. Een klein deel hiervan gaat steeds meer gebruiken en komt in een volgende fase.
De fase van overmatig gebruik. De grens tussen overmatig en regelmatig is niet strikt, niet duidelijk af te lijnen.
De fase van verslaving. Er is een uitgesproken afhankelijkheid.
DRUGS PRAAT ER OVER,een leidraad voor de ouders
Als ouder is het belangrijk over druggebruik met kinderen te kunnen praten. Gemakkelijker gezegd dan gedaan! Waarover moet je praten? Op welke manier praat je erover?…
Een veilig moment uitkiezen en niet alles tegelijk willen bespreken zijn belangrijk als je met je kind over drugs wilt praten. Spreek niet over drugs alleen, maar ook over andere zaken. Om te praten zijn er twee partijen nodig. Ook al doe je een eerlijke poging, het kan zijn dat je kind niet meewil. Het enige dat je kan doen is op een ander moment of op een andere manier opnieuw proberen.
HOE REAGEER JE BIJ VERMOEDEN?
Liever dan onmiddellijk allerlei acties op te zetten, lijkt het uitspreken van je eigen bezorgdheid (samen met wat je opmerkt van een veranderd gedrag) een moeilijke maar cruciale eerste stap. Is er bij jou slechts een vermoeden van druggebruik dan kun je er best ook in die bewoording over praten.
TIPS:
- Luisteren: Het is veel moeilijker dan het lijkt. Heel vaak ben je bezig met eigen emoties, angsten en bekommernissen.
- Hoe vragen stellen: ‘Waarom’ vragen zijn vaak erg beschuldigend.
- Ik-boodschap: je kan bijvoorbeeld vertrekken vanuit jouw gevoelens.
- Toezicht: Het is belangrijk dat je verder toezicht houdt. Dat is iets anders dan controle uitoefenen. Toezicht houden is een uiting van interesse, van “zorgen voor”.
WAT JE BETER NIET DOET:
- Zware dreigementen: vb. nu krijg je geen zakgeld meer!...
- Beschuldigingen en verwijten: vb “hoe kun je ons dit aandoen, we hebben alles voor jou gedaan”.
- Morgen lig je in de goot. We hebben soms de neiging om alle drugs over één kam te scheren of we gaan de gevaren van drugs overdrijven. Zulke reacties stuiten op veel weerstand.
- Een preek over gezondheid: jongeren maken zich in het algemeen weinig zorgen over hun gezondheid.