In Brussel groeit een sloppenwijk

Karen De Clercq vindt opvang een recht, geen gunst. Karen De Clercq is medewerkster bij Meeting vzw, steunpunt voor mensen zonder wettig verblijf. Het artikel wordt onderschreven door CAW Archipel, CAW Mozaïek, Samenlevingsopbouw Brussel en Regionaal Integratiecentrum Foyer. Vluchtelingenwerk Vlaanderen zegt dat er voor 3.500 vluchtelingen, onder wie vrouwen en kinderen, geen opvang is.

Blauw-gele metalen panelen vormen vandaag de 'muren' van heuse woonbarakken in het Maximiliaanpark, ter hoogte van het Commissariaat-Generaal voor Vluchtelingen en Staatslozen aan het Brusselse Noordstation. Het gaat voornamelijk om families met jonge kinderen die geen tijdelijk onderdak vinden in de daklozenopvang. Een familie uit Bosnië-Herzegovina met drie minderjarige kinderen brengt er al anderhalve maand de nacht onder de bomen door, in een iglotentje van twee personen. Ze kunnen niet naar het toilet, niet douchen en geen tekeningen maken. De grootste wens van de oudste dochter (12): "In België naar school kunnen gaan." Maar wat zij ervan denkt, zal vermoedelijk niet van belang zijn. Hun rechten, verzekerd in onder meer het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK) en de Opvangwet, worden buitensporig met de voeten getreden.

In de realiteit weigert Fedasil nog steeds, meer dan een jaar na het uitbreken van de opvangcrisis, families zonder papieren op te vangen met als reden dat het netwerk verzadigd is. Voor asielzoekers wordt naar noodoplossingen gezocht, zoals de opvang in hotels, hoewel de machine ook voor deze mensen sputtert, aldus Vluchtelingenwerk in deze krant (DM 20/8). Families worden echter als niet-prioritair beschouwd, noch ingeschreven op een wachtlijst. Nochtans is het de taak van Fedasil deze minderjarige kinderen en hun familie van materiële hulp te voorzien. Maar tot op heden is het een internationaal erkend grondrecht dat voor de arbeidsrechtbank moet worden bevochten. Een snelle toepassing van de bestaande regeling van opvang voor kinderen zonder papieren, vastgelegd in de Opvangwet, is prioritair en van het grootste belang. De rechten en levenskwaliteit van het kind moeten gevrijwaard worden, en dit op basis van het 'kind zijn', onafhankelijk van het verblijfsstatuut van de ouders.

Telefoontje verschil
Er is nog meer aan de hand. De gebrekkige kwaliteit van de opvang in de collectieve opvangstructuren werd al aangekaart door de federale ombudsman. Zo is er gebrek aan voldoende privé- en gezinsleven in federale opvangcentra. Kleinschalige opvang, via lokale opvanginitiatieven of in de niet-federale centra van het Rode Kuis, lijkt beter aangewezen voor de opvang van kinderen met hun familie. Bovendien laat de sociale en juridisch-administratieve opvolging in de opvangcentra te wensen over. De verzadiging van het netwerk impliceert een hoge werkdruk voor de maatschappelijke assistenten, die bij gevolg hun taak niet naar behoren kunnen uitvoeren.

De Dienst Vreemdelingenzaken en Fedasil hebben al een denkoefening gemaakt voor een intensieve samenwerking, om de begeleiding van de families zonder papieren (en asielzoekers) "efficiënter" aan te pakken. Het ontwerpakkoord is gebaseerd op tweeledige trajectbegeleiding: drie maanden wordt de familie bijgestaan in haar onderzoek naar de verblijfsmogelijkheden én voorbereid op een vrijwillige terugkeer. Als de familie probeert om een wettig verblijf te bekomen en mislukt, zal de optie geboden worden om een terugkeertraject op te starten waarbij de opvang in het centrum wordt verlengd. Dat impliceert de verplichting om mee te werken aan een vrijwillige terugkeer. Als Fedasil besluit dat de samenwerking niet vlot loopt, kan een verzoek worden ingediend om de betrokkenen over te plaatsen naar een gesloten centrum. Vrijwillige terugkeer of gedwongen repatriëring: in de toekomst zal het slechts één telefoontje verschil maken.

Niemand heeft een loep nodig om uit deze beschrijving van het nieuwe opvangtraject af te leiden dat het de facto een uitholling van het opvangrecht betreft. Opvang van families met kinderen wordt voorwaardelijk en garandeert niet langer het welzijn van het kind. Opvang wordt een gunstmaatregel.

Met 'opvang' (als wortel) en 'vrijwillige terugkeer' (als stok) blijft het repressief discours standhouden, terwijl nog steeds aan de wettelijke verplichtingen wordt verzaakt. Niemand lijkt zich zorgen te maken. Ook niet wanneer een park in hartje Brussel er gaat uitzien als een sloppenwijk vol kwetsbare kinderen.

Een nieuwe regering moet zich in het kader van het IVRK engageren om de grondrechten van deze kinderen te garanderen.

terug naar homepagina