Het centrum algemeen welzijnswerk Mozaïek start met een nieuw ‘Brussels straathoekwerk’ project
Inleiding
De onthaalwerking heeft binnen haar opdrachten gezocht naar de meest aansluitende methodieken om de vooropgestelde doelgroepen (de meest kwetsbaren uit de samenleving) te bereiken. Gezien de doelgroepen territoriaal verspreid zijn over het Brussels grondgebied werd actief ingezet op het lokaal sociaal beleid waar het CAW op dit ogenblik permanenties verzekeren in Etterbeek, Ganshoren en Schaarbeek onder de vorm van sociaal infopunt.
Dit hulpverleningsaanbod is integraal en houdt rekening met de diversiteit van de Brusselse regio. In dit kader engageert CAW Mozaïek zich tot het realiseren van aangepaste opvang en begeleiding van maatschappelijk kwetsbare doelgroepen.
Na een onderzoeksfase waarin verschillende bronnen werden geraadpleegd ( literatuurstudie, overleg met verschillende Brusselse partners, bezoeken aan andere straathoekwerkprojecten in Vlaanderen en een brainstormoefening met de afdeling onthaal) wordt een “outreachproject “ van het CAW Mozaïek voorgesteld.
We stellen vast dat , ondanks de bedoelde laagdrempelige werking van de afdeling Onthaal, door het werken met een winkelmodel, door aanwezigheid op verschillende locaties (SIP, campus VUB Etterbeek) en door het gebruik van specifieke methodieken zoals o.a. mail, chatdienstverlening, enz., de drempel van een onthaalruimte voor sommigen mensen nog te hoog is. Door het outreachproject af te stemmen op deze doelgroep, komen we tot een model dat net die mensen bereikt die anders uit de boot vallen.
We kiezen uitdrukkelijk voor een outreachproject dat perfect aansluit bij de doelstellingen van het onthaal.
Outreaching wordt omschreven als verzamelterm van welzijnsgerichte werkingen waarbij de werker de ‘veiligheid’ van de eigen organisatie verlaat. Door het nieuwe project wordt de reikwijdte van de afdeling onthaal vergroot en kan tegelijk de methodiek van het straathoekwerk volledig binnen de afdeling onthaal geïntegreerd worden.
Doelpubliek
Enerzijds wensen we de mensen te bereiken die zich al bewust zijn van een probleem en die al één of meerdere keren geprobeerd hebben een toenadering te zoeken tot de hulpverlening. We moeten vaststellen dat de drempel om een hulpvraag te stellen in een onthaalruimte soms te hoog is omwille van het ontbreken van het vertrouwen in de hulpverlening. Om verschillende redenen haken deze mensen af. Als dit blijkt, kan op het punt van afhaken er onmiddellijk ingegrepen worden door de potentiële hulpvragers via de outreachers op hun tempo te laten opvolgen.
In afspraak met het team kunnen de outreachers ook vindplaatsgericht mensen gaan opzoeken.
Net als het straathoekwerk wordt er gewerkt aan de overpeinzing van de personen die binnen afgesproken territoria bereikt worden. Het is de bedoeling de overpeinzing te voeden en deze mensen te steunen in hun beslissingen. Verschillend is echter de manier waarop de doelgroep wordt bereikt. Concreet gaat het hier om een publiek dat een onthaalruimte of een andere vorm van geïnstitutionaliseerde dienst- of hulpverlening is binnengestapt maar snel weer heeft afgehaakt. Er wordt bijgevolg vooral gewerkt vanuit het signaal van de netwerken waarin het Onthaal vervat zit.
Werkwijze
Het doel van deze manier van werken is om het vertrouwen tussen de persoon en de maatschappij, en de hulpverlening als onderdeel van deze maatschappij, te herstellen. We steunen hier op de presentietheorie van Baart, waarin gesteld wordt dat er vooreerst een vertrouwensrelatie moet geïnstalleerd worden alvorens sommige cliënten in het geïnstutionaliseerde netwerk opgevangen kunnen worden.
Via de fundamentele kenmerken van de straathoekwerkmethodiek: actieve en integrale benadering en positieve houding trachten we de zorg bij de cliënt te brengen in zijn/haar vertrouwde omgeving.
Het doel is om de communicatie tot stand te brengen tussen deze cliënten en hun omgeving en/of milieu, waardoor zelfredzaamheid, draagkracht en solidariteit opnieuw of verder geactiveerd worden. Bij het vervullen van deze opdracht wordt er speciale aandacht besteed aan het stimuleren van netwerken.
Het uitbouwen van een vertrouwensfunctie maakt dat de cliënt, indien nodig, op een succesvolle en correcte manier kan doorverwezen worden naar de reguliere hulpverlening. De deur van de outreacher blijft echter wel op een kier staan.
Het is belangrijk om verstaanbaar en begrijpbaar te zijn. Talenkennis, verschillende nationaliteiten, een open geest,… zijn allemaal pluspunten voor de outreachwerker indien hij/zij in de multiculturele context van Brussel wil gedijen.
Gezien onze inbedding binnen de Nederlandstalige gemeenschap zullen onze activiteiten zich in de eerste plaats richten tot personen die gebruik maken van de Nederlandstalige netwerken in nauwe samenwerking met het Franstalige circuit.
Profiel en samenwerking binnen Onthaal en het ruimere netwerk
CAW Mozaïek - Onthaal
De onthaalmedewerker moet in alle openheid het aanbod en de werking van de outreacher bespreken vóór de outreacher wordt ingeschakeld. Deze werkwijze impliceert dat de outreacher de werking van de afdeling Onthaal, de verschillende onthaalpunten en de interne/externe begeleidingsdiensten zeer goed moet kennen. Outreachers en onthaalmedewerkers zullen deelnemen aan gezamenlijke teamvergaderingen en casusbesprekingen. Het is belangrijk dat de onthaalmedewerkers doorheen casusbesprekingen van de outreachers meer voeling krijgen met de eigenheid van het doelpubliek zodat ze gevoelig blijven voor hun signalen. Omgekeerd is het belangrijk dat outreachers op de hoogte blijven van de werking van de afdeling Onthaal.
Netwerken
CAW Mozaïek gelooft in de Brusselse context zeer sterk in een territoriale aanpak. Ook in dit project kiezen we voor een territoriale werking. Het territorium waarbinnen de outreachers actief zullen zijn wordt niet bepaald door één bepaalde wijk maar wel door de ligging van onze onthaalpunten en de sociale infopunten (SIP’s). De cliënten die aan de vooropgestelde vereisten voldoen worden vanuit deze locaties verder geholpen. De SIP’s en onze onthaalpunten kunnen bijgevolg als vindplaatsen worden gedefinieerd. De outreachers zijn echter mobiel en zullen deze cliënten ontmoeten op plaatsen waar zij zich het best bij voelen. Deze vindplaatsen kunnen uitbreiden wanneer de outreacher via contacten met cliënten lotgenoten ontmoeten die in aanmerking komen voor dit project.
Het territorium wordt dus niet bepaald door een wijk waarbinnen gewerkt wordt (zoals dit het geval is binnen een straathoekwerkproject) maar wordt wel bepaald vanuit de locaties van onze onthaalpunten. Ook dit is een manier om het project een geïntegreerde plaats te geven binnen de afdeling Onthaal.
Deze manier van werken impliceert dat we, in eerste instantie, niet werken op basis van doorverwijzingen van externe partners. We maken hier echter een uitzondering op wat betreft de lokale partners van de SIP-werkingen. Deze kunnen zelf ook de vraag stellen om een outreacher in te schakelen.
We sluiten de mogelijkheid niet uit om, op termijn en na een grondige evaluatie, andere partners te betrekken als doorverwijzende instanties. Ook hier zal de partner steeds het aanbod van de outreachers met de cliënt vooraf dienen te bespreken. We denken in de eerste plaats aan de Brusselse straathoekwerkdiensten, aan lokale dienstencentra, seniorenverenigingen, Jeugdwelzijnswerk, WMKJ’s JIP’s, … .
Rol binnen het Brussels Overleg Straathoekwerk (Via-B)
CAW Mozaïek werkte het voorbije jaar een nieuw project uit in functie van het lopende beleidsplan. Hier werden een aantal engagementen opgenomen om samen met de andere straathoekwerkdiensten van Brussel een actieve rol te gaan spelen in een gecoördineerde samenwerking. Door de samenwerking met de Brusselse straathoekwerkdiensten ervaren we dat er een zekere complementariteit bestaat in het aanbod. We dienen samen met de partners er over te waken dat er een continue uitwisseling en afstemming gebeurt op basis van de signalen die worden gedetecteerd. De creatie van een formeel ankerpunt in samenwerking met het steunpunt Vlaamse straathoekwerkoverleg (Vlastrov) zal hier zeker een welkome hulp zijn.
Wij geloven dat we met deze specifieke werking binnen de afdeling Onthaal een antwoord kunnen bieden op een leemte die zich vandaag in het Brusselse welzijnsveld voordoet.